James Frey

Stralend heldere ochtend

Hoewel James Frey nogal omstreden is vanwege het vermeende autobiografische karakter van diens debuut In duizend stukjes, is Stralend heldere ochtend niettemin een mokerslag van een boek. In Stralend heldere ochtend volgt Frey een aantal inwoners van Los Angeles op de voet, maar het de stad zelf die het hoofdpersonage is in deze caleidoscopische en documentaire roman. De overweldigende statistieken die Frey presenteert scheppen een grimmig en ontluisterend beeld van de metropool; Frey richt zijn kritische pijlen onder meer op de entertainment- en porno-industrie, de ontelbare gangs, de overbevolking, het overdadige consumeren van rotzooi, de eindeloze files, de gruwelijk rijken en de armoedzaaiers op zoek naar een flintertje geluk. Afwisselend beschrijft Frey in een jachtige telegramstijl het wel en wee van Dylan en Maddie, jonge gelukzoekers uit Ohio; Oudje Joe, een dakloze zwerver in Venice Beach; Esparanza, een kind van Mexicaanse immigranten; en de walgelijke Amberton Parker, succesvol Hollywood-acteur. Stralend heldere ochtend heeft aldus een imposante scope, vergelijkbaar met Robert Altmans speelfilm Short Cuts – geïnspireerd op de verhalen van Raymond Carver. Stralend heldere ochtend is zowel een aanklacht als een lofzang, maar ook een bijzonder imposante roman.

© 2008 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Prometheus © 2008

Karen Russell

Swamplandia!

Een spannend literair sprookje, dat is Swamplandia! in essentie, maar dat niet alleen. Swamplandia! is de debuutroman van de jonge schrijfster Karen Russell, een roman die in 2012 tot de drie finalisten voor de Pulitzer Prize behoorde, maar welke prijs vreemd genoeg niet werd uitgereikt. Vreemd en mysterieus is ook de roman zelf, die zich afspeelt in de Everglades van Florida, alwaar Chief Bigtree een aftands alligator-pretpark runt. Moeder Bigtree – fameus alligatorworstelaar – is overleden en alle bezoekers blijven weg. Als ook vader Bigtree en broer Kiwi de swamps verlaten blijven alleen de 13-jarige Ava en haar oudere zus Ossie over. Maar dan wordt Ossie verliefd op de geest van Louis Amen, de Baggeraar, en verdwijnt. Rest: Ava. Zij zit echter niet bij de pakken neer en gaat in de oneindige, ondoordringbare moerassen op zoek naar haar zus. Plotseling is daar de Vogelman die Ava verleidt tot een mythische, toverbal-achtige tocht door de swamps. Het wordt een ontdekkingsreis, waarbij de kreken, waterlopen en de exotische flora en fauna symbool staan voor de seksuele ontwikkeling van de jonge Ava. In broeierig en naïef-romantisch proza beschrijft Russell niet alleen de vrouwelijke vruchtbaarheid, maar raakt ook maatschappij-kritische thema's als de teloorgang van de machtige natuur van de Everglades. Tezamen met Ava Bigtree beleeft de lezer een meeslepend avontuur, waardoor Swamplandia! in zijn gelaagdheid en metafysische kracht een onweerstaanbare roman is.

© 2011 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Atlas Contact © 2012

Jonathan Lethem

De Minna-mannen

De Minna-mannen, Jonathan Lethems vijfde roman, is diens definitieve doorbraak. De schrijver uit Brooklyn, New York verdiende er prestigieuze prijzen mee. Bijzonder is dat de literator de roman in de vorm van een detective heeft gegoten. Het geeft Lethem aldus de gelegenheid thriller-elementen te combineren met een humoristische, postmodernistische schrijfstijl. De hoofdpersoon, Lionel Essrog, is een detective die lijdt aan het syndroom van Gilles de la Tourette. Zijn mentor en baas Frank Minna is doodgestoken en samen met zijn jeugdvrienden van het jongensinternaat, Tony, Danny en Gilbert, – de Minna-mannen – gaan zij op zoek naar de moordenaar van Frank Minna. Het wordt een hopeloze zoektocht, maar ook een reis door door de straten en stegen van Brooklyn en een queeste door de ziel. Het absurdistische gescheld en gekreun van detective Essrog en diens vreemde gedachtesprongen maken van De Minna-mannen niet alleen een onconventionele thriller maar ook een knap geconstrueerd literair spel met vele diepzinnige lagen. De Minna-mannen is, metafysica en spanning combinerend, een speelse en tegelijk zeer geslaagde roman; in 1999 een verdiend succes voor de getalenteerde schrijver.

© 1999 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Prometheus © 2002

Verder aanbevolen Lethem-leesvoer: ♦ De burcht van eenzaamheid (2003) ♦ De chronische stad (2009) ♦ De dissidenten (2013)

Mark Z. Danielewski

Het Kaartenhuis

Briljante debuutroman van Mark Z. Danielewski, die voor alles een gothic novel is. Will en Karen Navidson en hun twee kinderen betrekken een nieuwe woning, maar komen al snel tot een verbijsterende ontdekking: de binnenkant van het huis is veel groter dan de buitenkant. Dan ontrolt zich een fantastisch, beangstigend verhaal waarin het steeds veranderende, labyrintische huis centraal staat een waarin de hoofdpersonages soms wekenlang ronddolen. Danielewski experimenteert binnen het op zichzelf al sensationele verhaal met grafische vormen, afwijkende typografie en talloze voetnoten. De combinatie van technisch vernuft, psychologisch spel – zo'n huis zit in ieder mens – en een ongeëvenaarde spanning, maken van Het Kaartenhuis een unieke en volstrekt authentieke roman.

© 2000 / Nederlandse vertaling Uitgeverij De Bezige Bij © 2001

Willy Vlautin

De ruwe weg

Gestaag maar zeker verdwijnt de alt.country singer-songwriter Willy Vlautin achter de auteur Willy Vlautin. In zijn werk met Richmond Fontaine etaleerde Vlautin, geboren in Reno, Nevada, een sterke hang naar drank, vergetelheid en goklust. Dat is in zijn romans niet anders; in Motelleven (2006) en Noordwaarts (2008) zitten de personages volkomen aan de grond. Dat geldt ook voor de 15-jarige Charley Thompson in De ruwe weg – zijn vader vindt de dood in een dronken vechtpartij en zijn moeder is gewoon weg. Charley hangt altijd rond op de renbaan en daar sluit hij vriendschap met Pete, een versleten, bejaard renpaard. Charley en Pete begrijpen elkaar goed en besluiten op zoek te gaan naar Charleys tante. Onderweg ontmoeten ze idioten en kleine criminelen en vertelt Charley aan Pete zijn levensverhaal. Hoewel Charleys en Pete's kansen op succes gaandeweg het verhaal afnemen, vertelt Vlautin anderszins een diep ontroerend verhaal. Een verhaal van een vriendschap, maar ook een verhaal van het harde bestaan aan de onderkant van de samenleving. De ruwe weg is een eenvoudige roman, maar ook een prachtig portret van het rauwe, brute Amerika. En van Charley ga je houden.

© 2011 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar © 2011

Verder aanbevolen Vlautin-leesvoer: ♦ Motelleven (2006) ♦ Noordwaarts (2008)

Aanbevolen Richmond Fontaine-muziek: ♦ Winnemucca (2002) ♦ Post To Wire (2004) ♦ The Fitzgerald (2005) ♦ Thirteen Cities (2007) ♦ We Used To Think The Freeway Sounded Like A River (2009) ♦ The High Country (2011). Ook The Delines: ♦ Colfax (2014)