James Salter

Dwars door de dagen

'Dit boek is min of meer een levensgeschiedenis', zo begint James Salter zijn autobiografische roman Dwars door de dagen. James Salter schrijft op ruim 70-jarige leeftijd meeslepend over een lang, avontuurlijk leven, dat zich voor de ene helft afspeelt in de lucht en voor de andere in Hollywood. Salter was gevechtspiloot bij de Amerikaanse luchtmacht en voerde in een Super Sabre meer dan honderd vluchten uit in de Korea-oorlog. Bijna even spannend zijn Salters belevenissen als scenarioschrijver in de filmindustrie. In Dwars door de dagen geeft James Salter zich, elegant en bedachtzaam formulerend, rekenschap van zijn avonturen in de liefde, de oorlog en de literatuur.

© 1997 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Meulenhoff © 1987

Verder aanbevolen Salter-leesvoer: ♦ Alles wat is (2013)

John Williams

Butcher's Crossing

Wat heet een cultschrijver: John Williams' Stoner werd in 2007 herontdekt in Amerika, een hype die ook overwaaide naar Nederland. De onontdekte Williams, hij overleed in 1994, voerde in 2013 de bestsellerlijsten aan met het vertaalde Stoner (1965). In navolging van dat succes bracht uitgeverij Lebowski een eerdere roman op de markt: Butcher's Crossing (1960), een onvervalste western over de trek naar het Westen; de trek naar onontgonnen terrein. 1870: Will Andrews komt vanuit Boston aan op de westelijke grens van de beschaving: Butcher's Crossing. Geïnspireerd door Ralph Waldo Emerson – onderga de wildernis – financiert Andrews een jacht op bizons. Met leider en schutter Miller, koksmaat Charley Hoge en vilder Fred Schneider trekt Will Andrews het onbekende Colorado-territorium binnen. Zij vinden een ontelbare kudde bizons en de slachting begint. Dan worden de vier overvallen door een blizzard en zijn ze gedwongen om in de wildernis te overwinteren. Drie van de vier overleven; Will Andrews is er een van en de fysieke hindernissen en mentale tegenslagen hebben hem tot een ander mens gemaakt. De schitterende beschrijvingen van de meedogenloze natuur en Will Andrews' rake observaties etaleren Williams' virtuoze schrijfstijl. En waar Stoner vooral de psychische ontberingen beschrijft die een goed mens kunnen overkomen, daar onderzoekt Williams in Butcher's Crossing het fysieke lijden in de wildernis. Butcher's Crossing is dan ook rauwer, maar wel geschreven in dezelfde elegante, geserreerde stijl. Als Stoner geen meesterwerk is, dan is Butcher's Crossing het wel.

© 1960 / Nederlandse vertaling Lebowski Publishers © 2013

Verder aanbevolen Williams-leesvoer: ♦ Stoner (1965)

John Burnham Schwartz

Reservation Road

Met Reservation Road breekt John Burnham Schwartz in 1998 door naar een groot publiek. Schwartz debuteerde in 1989 met Een zomer in Japan, en sloot zich daarbij thematisch aan bij schrijvers als Jay McInerney en Bret Easton Ellis. Reservation Road is echter van een andere orde, want heeft grote thema's als verdriet, verlies, vergelding en berusting tot onderwerp. Op een mooie zomeravond wordt het 10-jarige zoontje van Ethan en Grace Learner langs de de kant van de weg aan- en doodgereden door Dwight Arno, advocaat en gescheiden. Arno, met in zijn auto zijn 10-jarige zoon Sam, rijdt door. Een afschuwelijk drama, dat Burnham Schwartz – die beurtelings de stemmen van Ethan, Grace en Arno laat spreken – op bijzonder invoelende wijze beschrijft. Reservation Road leest als een thriller, vanwege de op wraak gerichte speurtocht die Ethan Learner onderneemt op zoek naar de onbekende moordenaar, die er zelf alles aan doet om te ontsnappen. Na een jaar vindt Ethan Dwight Arno en is de crisis van alle betrokkenen op het kookpunt. De aanvankelijke, begrijpelijke wraakzucht van Ethan maakt voorzichtig plaats voor vergeving en berusting. Reservation Road is een meeslepend verslag van de menselijke rampspoed, kalm en wijs verteld. In 2011 verscheen het verrassende vervolg – twaalf jaar later: De noorwesthoek.

© 1998 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Anthos © 1998

Verder aanbevolen Burnham Schwartz-leesvoer: ♦ Een zomer in Japan (1989) ♦ De noordwesthoek (2011)

Ben Fountain

Billy Lynn en hoe hij de rust overleefde

Overrompelend debuut van Texaan Ben Fountain. In jachtig, meedogenloos maar ook humoristisch proza beschrijft Fountain zo'n vier uur uit het leven van de 19-jarige Iraak-soldaat Billy Lynn. Lynn en zijn vrienden van de Bravo-compagnie zijn nationale helden geworden door een gefilmd vuurgevecht. Hun overwinningstournee komt tot een groteske apotheose in het stadion van de Dallas Cowboys. Oorlogsgekte, alcohol en de haat tegen het grootkapitaal en de elite die Amerika's War On Terror faciliteert komen tot een kookpunt in deze wervelende, tot de essentie gecomprimeerde roman. Billy zal de rust overleven, maar niet zonder kleerscheuren – al gun je hem z'n romance met cheerleader Faison van harte. Billy Lynn en hoe hij de rust overleefde is een urgente en noodzakelijke roman die de waanzin van moderne oorlogvoering afzet tegen de belevingswereld van infanteriesoldaten, Jan-met-de-pet en gewetenloze olie-miljonairs. Een ontzagwekkende roman.

© 2012 / Nederlandse vertaling Uitgeverij De Bezige Bij © 2012

Jayne Anne Phillips

Machinedromen

Meeslepende, epische debuutroman van talentvol schrijfster, Door de ogen van Phillips volgen we de ups and downs van een familie in West-Virginia, de Hampsons. De roman bestrijkt de periode vanaf de jaren dertig, de Tweede Wereldoorlog, de jaren vijftig, waarin de Hampson-kinderen opgroeien, tot de hippietijd van de jarig zestig en het echec van de Vietnam-oorlog. Moeder Jean en vader Mitch pogen hun American dream te realiseren, maar die valt jammerlijk in scherven uiteen. Dochter Danner en zoon Billy doen hun uiterste beste de schade te beperken, terwijl de wereld zoals zij die kennen een andere is geworden. Niet iedereen komt er genadig af, maar Machinedromen – een kroniek van een Amerikaans gezin in woelige tijden – is even droevig als menselijk en aangrijpend. Dirty Realism met een warm kloppend hart.

© 1984 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Bert Bakker © 1985

Verder aanbevolen Phillips-leesvoer: ♦ Zomerkamp Shelter (1994)

Dave Eggers

De Cirkel

Op 21-jarige leeftijd succesvol debuteren; Dave Eggers deed het en schaarde zich onder de grote literaire talenten van zijn generatie. Literair begaafd en maatschappelijk betrokken pende Eggers al een behoorlijk oeuvre bij elkaar, in 2013 bevestigd met de dystopische roman De Cirkel. Mae Holland krijgt met hulp van haar studiegenote Annie een felbegeerde baan bij de Cirkel, een nog machtiger internetbedrijf dan Google, Apple en Microsoft tezamen. Mae wordt geheel ondergedompeld in het perfectionisme van de Cirkel, een campus waar iedereen wil zijn en waar privacy niet bestaat. Zelfs Mae's amoureuze betrekkingen ontsnappen niet aan de openbaarheid. Mae, immens populair en gevolgd door miljoenen nieuwsgierigen, draait echter in een steeds kleiner wordend cirkeltje rond en heeft nauwelijks meer voeling met de werkelijkheid van alledag. Dat moet zich wel wreken. Mae loopt keihard op tegen de grenzen van de zogenaamd ideale wereld waarin alles, alles transparant is. De Cirkel kent geen ijzersterke plot, maar Eggers weet verdomd goed neer te zetten wat er mis aan de maatschappij anno nu. En ook al wordt Mae's karakter niet echt uitgediept en blijven de overige personages nogal eendimensionaal; De Cirkel is niettemin een intelligente en visionaire roman – en dus zeer aanbevelenswaardig.

© 2013 / Nederlandse vertaling Lebowski Publishers © 2013

Verder aanbevolen Eggers-leesvoer: ♦ Wat is de wat (2006)

Stephen King

22-11-1963

In het monumentale 22-11-1963 neemt Stephen King een schitterend loopje met de werkelijkheid. Niet alleen prikkelt hij zoals altijd de fantasie van de lezer, maar bovendien poogt hij door middel van protagonist Jake Epping met een ingenieuze vondst de loop van de geschiedenis te beïnvloeden. Epping vindt bij toeval een poort in de tijd en realiseert zich daarmee de loop van de geschiedenis te kunnen veranderen. Hij kiest ervoor om de moord op John F. Kennedy te pogen te verijdelen. Epping moet daarbij wel jarenlang in het verleden verblijven, maar als 22 november 1963 dichterbij komt, beseft hij de dat het verleden zoals wij dat kennen zich niet zomaar laat veranderen. Een vertrouwd bloedstollende King-roman, maar niet alleen dat: met 22-11-1963 schaart King zich bij Don DeLillo's Weegschaal, James Ellroys Amerikaans riool en Oliver Stone's JFK; tezamen de canon van de Kennedy-fictie.

© 2011 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Luitingh © 2011

Steve Tesich

Karoo

In de roman Karoo put Hollywood-scriptschrijver Steve Tesich vooral uit zijn eigen ervaringen. Karoo – gepubliceerd in 1998, twee jaar na de dood van Tesich – speelt zich af in het Amerika van de Nieuwe Wereldorde; een era waarin George Bush sr. president is en overdaad en über-consumentisme het maatschappelijke en politiek bestaan domineert. Saul Karoo strompelt door dit tijdperk, zijn lichaam in verval, hopeloos verslaafd aan alcohol en gedreven door egocentrisme en vaak blinde paniek. Karoo heeft een geadopteerde zoon, Billy, en is eindelijk gescheiden van zijn vrouw. Als hij als scriptdokter wordt gevraagd een filmscenario te herschrijven, stuit hij in de ruwe film op een stem uit zijn verleden: het is volgens Saul de biologische moeder van Billy. Karoo is vastbesloten haar prominent in de film te schrijven en spoort haar op in L.A. Via veelal hilarische scenes – met Saul Karoo in de rol van aandoenlijke manipulator – komen Saul, Billy en Billy's moeder Leila met elkaar in contact. Saul houdt de waarheid achter en dat moet bijna wel op groteske wijze escaleren. Langzaam maar zeker struikelt Karoo zijn ondergang tegemoet. Karoo is beslist een cynische roman, maar kent een sterke plot – laat dat maar aan Tesich over – is uitstekend geschreven en maakt van de tragische Saul Karoo een onvergetelijk karakter.

© 1998 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Prometheus © 2013  

Bret Easton Ellis

Minder dan niks

Minder dan niks is in 1985 het opzienbarende debuut van de 20-jarige Bret Easton Ellis. De roman is een indringend en nietsontziend portret van een generatie tieners uit Los Angeles, kinderen van de Hollywood-elite. Met de 18-jarige hoofdpersoon Clay voorop, is deze jeugd al vroeg verpest: seks, drugs en niet in staat om lief te hebben. Alles is gericht op consumptie en instant behoeftebevrediging. Het milieu waarin Clay zich bevindt is dat van fotomodellen, drugsdealers en homo-prostitutie; geld speelt geen rol. Clays kerstvakantie thuis in L.A. loopt dan ook volledig uit de klauwen. 'Het enige dat ik niet heb, is iets te verliezen,' laat Ellis een van zijn hoofdpersonen vertellen. Een verontrustende roman van een typische exponent van de Brat Pack-schrijvers.

© 1985 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Bert Bakker © 1986

Verder aanbevolen Ellis-leesvoer: ♦ American Psycho (1991) ♦ Glamorama (1998) ♦ Lunar Park (2005)

Peter Heller

De Hondsster

Peter Heller situeert zijn debuutroman De Hondsster in een futuristisch, post-apocalyptisch tijdperk waarin weinigen een wereldwijde pandemie overleefd hebben. Hig is zo'n iemand die alles verloren heeft, maar zich niettemin staande houdt in de wilde natuur van Colorado. Hij moet zich samen met zijn trigger happy buurman Bangley verdedigen tegenover de terreur van rondtrekkende, moordende mede-overlevers. Hig beschikt over een Cessna-vliegtuig en trekt ter ontspanning de wildernis in om met zijn hond Jasper te jagen en te vissen. De Hondsster is een tamelijk verontrustende roman die overeenkomsten heeft met Cormac McCartheys De Weg. Filosofische bespiegelingen, fel-realistische beschrijvingen van onversneden geweld en een onwaarschijnlijke maar welkome romance, maken van De Hondsster een even geslaagde avonturenroman als ideeënroman. Een magnifiek debuut derhalve.

© 2012 / Nederlandse vertaling Uitgeverij Prometheus © 2013